fbpx

Skąd się wzięła dieta ketogeniczna?

Skąd się wzięła dieta ketogeniczna?

W obecnych czasach coraz częściej słyszymy o tzw. diecie keto. Zapewne
doskonale kojarzycie ją jako dietę wysokotłuszczową i niskowęglowodanową,
której celem jest pomoc w leczeniu epilepsji [1], a potocznie zwanej padaczką.
Zatem, jak do tego doszło, że dieta ta stała się tak popularna oraz jakie były jej
początki?

W powstawaniu diety ketogenicznej niewątpliwie istotną rolę odegrała głodówka, a
właściwie to obserwowanie zmian metabolicznych zachodzących w organizmie pod jej
wpływem. Dlatego też od tego zacznę – wzmianki o pozytywnym wpływie postu na
częstotliwość napadów można znaleźć już w zapisach z czasów Hipokratesa oraz w Biblii [2].
Z okresu bliższemu współczesności, na początku XX wieku, dwoje francuskich lekarzy
zanotowało poprawę zdrowia u pacjentów chorych na epilepsję, dzięki głodówce [2].


Kolejne spostrzeżenia dotyczące pozytywnego wpływu postu – nie tylko na padaczkę, ale też
inne dolegliwości – opisywali dr. Hugh Conklin i ówczesny guru fitnessu, czyli Bernarr
Macfadden. Badania dr Conklina i efekty, jakie uzyskał w leczeniu różnych schorzeń, stały się
przedmiotem zainteresowania endokrynologa dr Geyelina z nowojorskiego szpitala
Presbyterian Hospital. To właśnie on jako pierwszy udokumentował pozytywny wpływ postu
na sprawność umysłową
i przedstawił wyniki swoich badań dotyczące leczenia padaczki
głodówką [3]. W 1941 jego dokonania zostały udostępnione w publikacji The Montreal
Neurological Institute [4].

Z kolei, jeszcze w latach 20. XX wieku lekarze Cobb i Lennox z Uniwersytetu Harvarda
rozpoczęli badania nad wpływem głodówki na częstotliwość ataków padaczkowych. Jako
pierwsi odnotowali poprawę już po 2–3 dniach od momentu wprowadzenia leczenia. Co
więcej, Lennox opisywał, iż to zmiany metaboliczne były przyczyną zmniejszenia drgawek,
zwracając uwagę, przede wszystkim na eliminację węglowodanów w diecie. [2]. 


Z przytoczonych przede mnie badań naukowych faktycznie wynika, że głodówka pomaga w
leczeniu epilepsji, ale przecież nie można pościć cały czas! Co więcej, w obecnych czasach,
nikt nie dostałby pozwolenia w żadnej komisji bioetycznej na tego typu badania. Ponadto w
1921 roku badacz Woodyatt zaobserwował, że stężenie acetonu i beta-hydroksymasłowy
we krwi zwiększa się nie tylko za pomocą głodówki, ale także dzięki diecie ubogiej w
węglowodany, a bogatej w tłuszcze. [5] W tym samym czasie w Mayo Clinic dr. Wilder
zasugerował, by w celu redukcji drgawek utrzymać wysoką ketonemię (stężenie ciał
ketonowych we krwi), ale niekoniecznie poprzez głodówkę. [6]
Zaproponowana przez niego dieta, bogata w tłuszcze i uboga w węglowodany okazała się tak
samo skuteczna jak post, a jednocześnie możliwa do długotrwałego stosowania. W końcu, ile
można przeżyć bez jedzenia?


Początkowo określana jako dieta sprzyjająca produkcji ciał ketonowych (ketone-producing
diet) została zastąpiona określeniem dieta ketogeniczna [2], to właściwie od tego momentu
możemy mówić o narodzinach tego sposobu żywienia. Ilości makroskładników
zaproponowanej diety były następujące: 1 g białka na kg masy ciała (dziecka), 10–15 g
węglowodanów (dziennie), a dodatkowym źródłem pozostałych kalorii miały być tłuszcze [7].
Dr. Peterman, lekarz w Mayo Clinic, zaobserwował wśród dzieci stosujących dietę poprawę
sprawności umysłowej i zachowania
[2]. Od tamtej pory, dieta ketogeniczna była
standardem w leczeniu padaczki, a zalecenia dotyczące jej wprowadzania, liczenia
makroskładników oraz monitorowania znajdowały się w wielu podręcznikach na temat
epilepsji od 1941 do 1980 roku [2].


W 1972 roku dr. Livingston ze Szpitala Jonha Hopkinsa opublikował wyniki badań
przeprowadzonych wśród ponad tysiąca dzieci chorych na padaczkę, u których zastosowano
dietę ketogeniczną. Wykazał, że u 52% z nich ataki były w pełni kontrolowane, a u
dodatkowych 27% zaobserwowano znaczną poprawę [8].
Wraz z wprowadzeniem na rynek leków przeciwpadaczkowych, popularność diety
ketogenicznej znacząco spadła. Według Whelessa coraz mniejsza liczba dostatecznie
przygotowanych dietetyków przełożyła się na większą ilość błędów popełnianych przy
bilansowaniu jadłospisów, a w konsekwencji – na stwierdzenie, że dieta ketogeniczna jest
nieefektywna [2]. 
Dopiero w latach 90. XX wieku ponownie zainteresowano się tym tematem za sprawą
przypadku Charliego Abrahamsaa – chłopca chorego na padaczkę – który nie reagował na
leczenie farmakologiczne. Po wprowadzeniu diety, ataki ustąpiły, a to dało początek fundacji
The Charlie Foundation for Ketogenic Therapies, której celem jest zwiększanie świadomości
na temat terapeutycznego aspektu diety ketogennej [2, 9].


Każdego roku jest publikowanych coraz więcej doniesień naukowych dotyczących diety
ketogenicznej i jej zastosowania w różnych jednostkach chorobowych. Według danych z bazy

PubMed, w samym 2018 roku zostało opublikowanych 271 prac, a w 2019 roku już 10 (!), co
w porównaniu do 1994 roku – 3 prace – świadczy o niewątpliwym zainteresowaniu tematem
[10].
Oczywiście wiadomo, że mechanizm działania diety ketogennej jest ściśle powiązany ze
zmianami metabolicznymi obserwowanymi podczas głodówki, m.in. ketonemią. Jednak
nadal trwają badania, by wyjaśnić, co właściwie sprawia, że ataki ustają. Jeśli zainteresował
was ten temat, to koniecznie czekajcie na kolejny artykuł, w którym opowiem o
metabolizmie ciał ketonowych.

Literatura:

  1. Kirsty M., Jackson C., Levy R., Cooper P., Ketogenic diet and other dietary
    treatments for epilepsy, Cochrane Database of Systematic Reviews 2016, Issue
  2. Art. No.: CD001903.
  3. Wheless J.W., History of the ketogenic diet. Epilepsia, 49 (Suppl. 8):3–5, 2008.
  4. Geyelin HR., Fasting as a method for treating epileps, Med Rec 99:1037–1039,
    1921.
  5. Penfield W., Erickson T. C., Epilepsy and cerebral localization: a study of the
    mechanism, treatment, and prevention of epileptic seizures. Thomas C. C.,
    Thomas, Baltimore. pp. 504–509, 1941.
  6. Woodyatt R. T., Objects and method of diet adjustment in diabetics, Arch
    Intern Med, 28:125–141, 1921.
  7. Wilder R. M., The effect on ketonemia on the course of epilepsy, Mayo Clin Bull
    2:307, 1921.
  8. Peterman M. G., The ketogenic diet in epilepsy, JAMA 84:1979– 1983,1925.
  9. Livingston S., Comprehensive management of epilepsy in infancy, childhood
    and adolescence, Thomas C. C., Springfield, IL, pp. 378–405, 1972.
  10. https://charliefoundation.org/about-us/
  11. Dane PubMed

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *